grudnia 17, 2016

Rozszerzanie diety niemowląt a weganizm

Ostatnio miałam okazję być na ciekawej konferencji, która zainspirowała mnie do napisania tego posta (konferencja "Żywienie w Centrum 2016, Zasady żywienia niemowląt i małych dzieci", Instytut Pomnik Centrum Zdrowia Dziecka).

Jaki jest najzdrowszy i najodpowiedniejszy pokarm dla noworodka? Chyba nikt nie ma wątpliwości co do tego, że jest to mleko matki. 

Korzyści z karmienia piersią są zarówno dla matki jak i dla dziecka. Dla dziecka jest to przede wszystkim redukcja ryzyka zachorowania na wiele chorób (zarówno infekcyjnych jak i cywilizacyjnych), dla matki szybszy powrót do formy po porodzie.
Matka karmiąca, jeżeli nie może nakarmić dziecka w danym momencie (jest np. w pracy), może odciągnąć pokarm i przechować go na później. W temperaturze pokojowej można przechowywać mleko przez ok 4-6 godzin, w lodówce nawet do 96 godzin a w zamrażalniku do 2 tygodni.

Mamy karmiące nie muszą być na żadnej specjalnej diecie (można jeść nasiona strączkowe, można jeść warzywa kapustne i inne rzeczy), jednak nie znaczy to, że mogą zajadać się chipsami, fast foodami i popijać kawą czy napojami energetyzującymi. Na szczęście, większość z tych produktów naprawdę rzadko widzę w jadłospisach moich wegańskich pacjentek.

Zdj. miapowterr, pixabay.com

Chociaż zdarza mi się spotykać z rodzicami, którzy podają dzieciom różne niezdrowe przekąski "za wcześnie" (słodkie napoje, chipsy, paluszki, czekoladki), to najczęściej widuję rodziców, którzy mają wątpliwości dotyczące wprowadzania różnych produktów do diety niemowlaka.  

Obawy są co do wprowadzania glutenu, orzechów, pieczywa razowego, cytrusów czy nasion strączkowych a już szczególnie produktów alergizujących. W tym miejscu pragnę uspokoić wszystkie mamy, gdyż według aktualnego stanu wiedzy (stanowiska Komitetu Żywienia ESPGHAN, jak również Amerykańskiej Akademii Pediatrii), nie ma dowodów naukowych uzasadniających eliminację lub opóźnione wprowadzenie do diety pokarmów potencjalnie alergizujących, np. orzeszki ziemne czy inne orzechy. Tyczy się to dzieci zdrowych  jak i również z rodzin obciążonych ryzykiem wystąpienia choroby alergicznej. Najważniejsze, aby pokarmy potencjalnie alergizujące wprowadzać po raz pierwszy w domu i obserwować reakcję dziecka.

Według najnowszych wytycznych ESPGHAN, należy unikać zarówno zbyt wczesnego (przed 4 miesiącem życia dziecka), jak i zbyt późnego (po 12 miesiącu życia) wprowadzania glutenu do diety niemowlaka.  Nie określono ilości, którą należy podać jednak sugeruje się, żeby była to na początku mała porcja (np. łyżeczka kaszy).

Po 6 miesiącu życia dziecka można włączać różne produkty żywnościowe (np. warzywa, owoce, tłuszcze, nasiona strączkowe, zboża itp.). 

To od rodziców zależy, od czego dziecko zacznie swoją przygodę z jedzeniem, warto więc zastanowić się jakie produkty znajdą się na jego talerzu w pierwszej kolejności. 
Najlepiej jakby były to produkty mało przetworzone i zawierały żelazo, którego zapasy z życia płodowego wyczerpują się mniej więcej pomiędzy 4 a 6 miesiącem życia. 


Wartościowe produkty, które często widzę na talerzach wege maluchów to kasza jaglana, komosa ryżowa, bataty, jarmuż, fasolka szparagowa i brokuły. Nie ma prawie wcale kaszek przetworzonych i słodzonych. Jest to duży plus dla wege rodziców i czasem innym rodzicom pokazuję jadłospisy wege-dzieciaków, żeby ich zainspirować :)

W pierwszych trzech latach życia dziecka, nie powinno się ograniczać dobrej jakości tłuszczu. W porównaniu do osób dorosłych, dzieci potrzebują więcej tego składnika, więc nie bój się mamo podawać dziecku dobrej jakości olejów, orzechów, awokado (dzieciaki uwielbiają awokado!), czy pestek. Tłuszcze można podawać do zup (po ugotowaniu, na zimno), do dań “obiadowych”, kaszek, pieczywa czy jako dodatek do owsianki (np. tahini, sezam czy nasiona chia).

Tłuszcze, które najczęściej polecam dzieciakom to olej rzepakowy, oliwa z oliwek, olej z orzechów włoskich, olej lniany, awokado, orzechy wszelkiego rodzaju i pestki. Jeżeli maluch lubi zajadać chleb z awokado, nie widzę przeciwwskazań.

Innym składnikiem, którego w diecie malucha wegańskiego trzeba pilnować jest wapń ale o tym jest osobny post, który znajdziesz tutaj.


Na co uważać?

Jeżeli rodzice chcieliby wprowadzić dziecku do diety miód, trzeba zaczekać aż skończy ono 12 miesięcy, gdyż produkt ten może zawierać przetrwalniki bakterii clostridium botulinum, wywołujące botulizm dziecięcy.


Przykład jadłospisu dla wegańskiego malucha znajduje się poniżej. Jadłospis jadłospisem, ale to dziecko zdecyduje ile z tego zje :)

Śniadanie

Owsianka z owocami i nasionami chia
     80 - 100 g  Dowolny owoc
30g  (3 łyżki) Płatki owsiane/jaglane/gryczane
200g  mleko sojowe/migdałowe/owsiane wzbogacane w wapń
10g  chia nasiona/orzechy lub pestki zmielone
7g  amarantus popping (opcjonalnie)

Drugie śniadanie

Kanapka z hummusem, warzywami i owoc
     30g  Chleb żytni/mieszany/graham
     20g  Hummus domowy
     50g  Warzywa dowolne
     50g  lub więcej - owoc

Obiad

Zupa brokułowa krem z kaszą, pestkami i olejem lnianym
     200g  Zupa brokułowa
     5g      Słonecznik, nasiona
     40g    Kasza jaglana
     10g    Olej lniany
               
Kolacja

Gulasz warzywny z soczewicą
     100g Warzywa (dynia, marchew, pasternak, seler lub inne)
     10g   Soczewica czerwona (masa przed ugotowaniem)
     50g   Makaron/kasza/ryż/ziemniaki
     100g Fasola szparagowa
     10g   Oliwa z oliwek lub olej rzepakowy zimnotłoczony

Przekąski w ciągu dnia


     Mleko mamy
     Woda źródlana
     Owoce

  
Zdj. NGDPhotoworks, pixabay.com


Wegańskie dzieci - niezbędna suplementacja

Konieczna jest suplementacja witaminą D, gdyż w Polsce wszyscy mamy niedobory tej witaminy w okresie zimy (a nawet latem), kiedy nie możemy syntetyzować jej w organizmie przy udziale promieni słonecznych.

Suplementacja kwasami omega-3 (głównie DHA) nie jest "przymusowa", ale może wnieść wiele korzyści i warto zapoznać się z informacją na ten temat (tu można przeczytać więcej o DHA (ebook). Dzieciom karmionym mlekiem matki nie trzeba podawać dodatkowo tego składnika, pod warunkiem że matka suplementuje  (przenika on do mleka). Pozostałym dzieciom (lub starszym, które skupiają się już bardziej na "dorosłych" posiłkach), można podawać DHA w ilości 150 - 200 mg/dobę.
Dodatkowo w jadłospisie każdego dnia powinny znaleźć się roślinne źródła kwasów omega-3, takie jak olej lniany, nasiona chia, olej konopny czy siemię lniane. Nie musi być to aż cała łyżka oleju lnianego (jak podałam w jadłospisie), minimalna ilość to pół łyżeczki ale zależy to również od ilości spożywanych tłuszczów omega-6.

W diecie wegańskiej należy suplementować również witaminę B12, której aktywna forma nie występuje w produktach pochodzenia roślinnego. Małe dziecko zazwyczaj nie potrzebuje dużej dawki tej witaminy i wystarczy suplemantacja 2,5 - 5 mcg, jednak jest to uzależnione również od poziomu B12 w organizmie matki (zarówno w czasie ciąży jak i podczas karmienia). W literaturze opisano przypadki niedoborów witaminy B12 wśród weganek w ciąży oraz wśród niemowląt. Sama również spotkałam się z takimi niedoborami w swojej praktyce.

Kupne mleka roślinne w żywieniu niemowląt. Czy warto podawać?

Nie jest to łatwe pytanie i napiszę tak: można podawać, jeżeli jest to tylko dodatek do diety (nie może zastąpić mleka matki w pierwszym roku życia dziecka). W wieku 8-12 miesięcy można ugotować kaszę na takim mleku (powinno być bez cukru i o dobrym składzie). Powyżej 12 miesiąca  polecałabym już szklankę takiego mleka na dzień ze względu na wapń. Należy wybierać mleko bez cukru, o jak najbardziej naturalnym składzie i wzbogacone w wapń (taka informacja powinna być na opakowaniu).

Nie polecam natomiast mlek robionych w domu (owsiane, jaglane itp.) - mają sporo fosforu i są ubogie w wapń, którego dzieci w wieku 1-3 lata potrzebują 700 mg na dzień. 
Mleka sezamowe czy migdałowe również będą źródłem wapnia ale trzeba obliczyć, ile tego składnika znajdzie się w szklance mleka po przygotowaniu w warunkach domowych.


Bibliografia

Hanna Szajewska, Piotr Socha, Andrea Horvath, Anna Rybak, Anna Dobrzańska, Maria Katarzyna Borszewska-Kornacka, Alicja Chybicka, Mieczysława Czerwionka-Szaflarska, Danuta Gajewska, Ewa Helwich, Janusz Książyk, Hanna Mojska, Anna Stolarczyk, Halina Weker (2014): Zasady żywienia zdrowych niemowląt. Zalecenia Polskiego Towarzystwa Gastroenterologii, Hepatologii i Żywienia Dzieci Nutrition of healthy term infants. Recommendations of the Polish Society for Paediatric Gastroenterology, Hepatology and Nutrition 

Hanna Szajewska, Andrea Horvath, Anna Rybak, Piotr Socha (2016): Karmienie piersią. Stanowisko Polskiego Towarzystwa Gastroenterologii, Hepatologii i Żywienia Dzieci, Standardy Medyczne/Pediatria 2016 T. 13 9-24

Materiały konferencyjne (2016): Żywienie w Centrum 2016, Zasady żywienia niemowląt i małych dzieci", Instytut Pomnik Centrum Zdrowia Dziecka

http://www.mz.gov.pl/zdrowie-i-profilaktyka/zdrowie-matki-i-dziecka/karmienie-piersia/odciaganie-i-przechowywanie-mleka-matki/


9 komentarzy:

  1. A co podawać na samym początku i jakie ilości jest tyle sprzecznych informacji...jak duzo dziecko powinno zjeść kiedy podajemy mu pokarm po raz pierwszy...

    OdpowiedzUsuń
    Odpowiedzi
    1. Witaj Miś pyś! Kiedy podajemy nowy pokarm, wystarczy 1-2 łyżeczki. Na samym początku można podać marchewkę, jabłko, dalej kaszkę jaglaną lub inną. Tak naprawdę po 6 miesiącu można podawać różne rzeczy i decyzja leży po stronie rodziców.

      Usuń
  2. Mam 4miesięczną córkę, którą karmię wyłącznie piersią. Podaję jej dodatkowo tylko witaminę D. Czy powinnam brać żelazo i witaminę B12 żeby już teraz dostarczać je dziecku w moim mleku czy poczekać z suplementacją do momentu kiedy córka sama będzie mogła zażywać witaminy?

    OdpowiedzUsuń
    Odpowiedzi
    1. Witam! Witaminę D trzeba podawać dziecku karmionemu piersią. Pediatra nie wspominał?

      Żelaza jest mało w mleku kobiecym i suplementacja u Pani niewiele wniesie. Jeżeli córka w okresie płodowym zgromadziła odpowiedni zapas żelaza, wystarczy jej on do czasu rozszerzania diety (6 miesiąc). W przypadku wątpliwości, zawsze można zbadać poziom ferrytyny i morfologię.

      Jeżeli jest Pani weganką, suplementacja witaminy B12 jest konieczna, tym bardziej że karmi Pani dziecko a zawartość w mleku jest uzależniona od Pani poziomu B12 we krwi.

      Usuń
  3. Dzień dobry. Karmię piersią, jednak nie suplementowałam DHA ani w ciąży, ani później, czy nie regularne spożywanie oleju lnianego/chia/orzechów włoskich? Czy jest Pani w stanie polecić jakiś suplement, który może być stosowany u 6-miesięcznego dziecka? Uparcie szukam i niestety nie znajduję. Poza tym mam jeszcze pytanie o wprowadzanie produktów - kiedy tak naprawdę można wprowadzać pestki, awokado, amarantus, czy po 6. miesiącu można już po kolei próbować wszystkiego, czy będą to jeszcze zbyt ciężkie produkty? Z góry dziękuję za odpowiedź.

    OdpowiedzUsuń
    Odpowiedzi
    1. Dzień dobry! Myślę, że najlepiej by było, gdyby to Pani zaczęła suplementować DHA i wtedy kwasy te przechodzą do mleka. O kwasach omega-3 może Pani przeczytać również tutaj http://www.roslinnydietetyk.pl/2015/08/bardzo-bysmy-chcieli-aby-tak-byo-ale.html

      Jest problem z suplementami dla takich maluchów. Może być ta firma (ale zawiera żelatynę w otoczce) http://omegamed.pl/product/omegamed-baby/

      Może być taki preparat (sprowadzany) https://www.luckyvitamin.com/p-319334-nordic-naturals-baby-s-dha-vegetarian-liquid-1-oz

      Po 6 miesiącu można wprowadzać produkty, o które Pani pyta. Zawsze po kolei :)

      Usuń
  4. Witam serdecznie,
    za chwilkę moja córka kończy pół roku . zaczniemy rozszerzać dietę....
    Do tej pory karmię piersią, ale chciałabym już zakańczać tą przygodę.
    Wiem, że do roku podstawą żywienia niemowląt jest mleko.
    Mam jednak obiekcje, aby podawać mleko modyfikowane zamiast mojego z piersi....
    Czym mogłabym zastąpić sztuczne mleko do ukończenia roczku dziecka? Czytałam artykuł o mleku roślinnym, i wynika z niego, że nie należy go podawać niemowlakom.... więc czy mam jakąś alternatywę?

    z góry pięknie dziękuję za odpowiedz

    OdpowiedzUsuń
    Odpowiedzi
    1. Jeżeli nie ma Pani możliwości karmić piersią dalej, to trzeba wprowadzić mleko modyfikowane (trzeba to omówić z pediatrą). Do skończenia 12 miesięcy dziecko powinno otrzymywać mleko. Mleko roślinne w pierwszym roku życia nie może zastąpić mleka kobiecego czy modyfikowanego. W literaturze są opisywane przypadki małych dzieci, które były karmione mlekiem domowej roboty i kończyło to się głębokimi niedoborami a nawet śmiercią.

      Usuń

Related Posts Plugin for WordPress, Blogger...
Copyright © 2014 Dieta roślinna, zarządzanie sobą , Blogger