Tężyczka utajona – aspekty psychiatryczne i narządowe

Tężyczka jest zespołem objawów polegających na nadmiernej pobudliwości nerwowo-mięśniowej, czego głównym objawem są niekontrolowane skurcze mięśni.Tężyczkę możemy podzielić na jawną i utajoną. Tężyczka jawna związana jest ze zbyt niskim poziomem wapnia we krwi (może towarzyszyć temu zbyt niski poziom magnezu), ponieważ wapń jest pierwiastkiem, który bierze udział w procesie przekazywania impulsów nerwowych a także warunkuje równowagę tych procesów w korze mózgu. Zaburzenia jonowe tę równowagę zakłócają. Do stanu tego doprowadzić może niewydolność przytarczyc, nerek i trzustki, oraz niedobór witaminy D.
Tężyczka utajona (inaczej spazmofilia) natomiast jest trudniejsza do rozpoznania, gdyż jej objawy są niezwykle niespecyficzne i przypominają objawy wielu innych schorzeń. Ogólnie objawy te możemy podzielić na psychiatryczne i narządowe. 


Przykłady objawów psychiatrycznych: 



  • niepokój, 
  • lęk, 
  • spadek energii,
  • senność lub nadpobudliwość, 
  • uczucie znużenia, 
  • zmęczenia, 
  • duszność spoczynkowa, 
  • zasłabnięcia, 
  • trudności w koncentracji, 
  • zaburzenia pamięci, 
  • niewyraźna mowa, 
  • drażliwość, 
  • płaczliwość 
  • epizody hiperwentylacji. 


Objawy narządowe to m.in.:



  • skurcze mięśni (najczęściej łydek), 
  • drętwienie i uczucie mrowienia w kończynach zarówno górnych jak i dolnych, 
  • drętwienie języka, twarzy, 
  • uczucie ciała obcego w gardle (tzw. Globus histericus), 
  • nadmierna potliwość, 
  • ziębnięcie i sinienie kończyn dolnych, 
  • zawroty głowy. 


Bardzo często zgłaszane objawy związane z sercem, m.in. uczucie kołatania serca, kłucie w sercu, objawy związane z układem oddechowym takie jak duszności, skurcz oskrzeli. Do tego wszystkiego dochodzą objawy ze strony układu pokarmowego – bóle brzucha, jelit. Bardzo często tężyczce towarzyszą także objawy Chrostka, Rousseau, Lusta.
Objaw Chvostka to czyli skurcz mięśni twarzy, do którego dochodzi po uderzeniu młoteczkiem neurologicznym w okolicę nerwu twarzowego (około 2 cm przed płatkiem ucha). Objaw Trousseau to wystąpienie charakterystycznego ułożenia ręki podczas założenia na przedramieniu i napełnienia do określonego poziomu mankietu służącego do mierzenia ciśnienia tętniczego. Charakterystyczne jest również nasilenie objawów pojawiające się wtedy, gdy pacjent zacznie szybciej i głębiej oddychać. 

Objaw Lustapolega na skurczu mięśni strzałkowych i odwiedzeniu stopy w odpowiedzi na uderzenie w nerw strzałkowy wspólny (poniżej głowy kości strzałkowej). Świadczy o nadmiernej pobudliwości nerwowo-mięśniowe.
Schorzenie najczęściej rozpoczyna się w okresie pomiędzy wiekiem młodzieńczym a 30 rokiem życia. 
Na tężyczkę najczęściej cierpią osoby wrażliwe, cechujące się małą odpornością na stres, które przez zaburzoną równowagę emocjonalną łatwo ulegają obniżeniu nastroju, są drażliwe, skłonne do płaczu. Są to także perfekcjoniści i pracoholicy. Osoby te są szczególnie podatne na niedobór magnezu, co jest predyspozycją do wystąpienia symptomów tężyczki.
Obawy tężyczki obserwuje się w hipomagnezemii, zasadowicy metabolicznej i oddechowej. Właśnie zasadowica oddechowa, będąca następstwem hiperwentylacji, pojawiającej się w przebiegu zaburzeń lękowych, najczęściej prowadzi do napadów spazmofili. Tutaj szczególnie narażone są osoby cierpiące na zaburzenia lękowe z napadami określanymi jako lęk paniczny. 

Osoby z objawami lęku panicznego cierpią przy tym na wiele zaburzeń somatycznych (m.in. wypadanie płatka zastawki mitralnej, idiopatyczną kardiomiopatię, różnego rodzaju zaburzenia czynności tarczycy, wrzody żołądka i dwunastnicy, astmę oskrzelową, alergie, cukrzyca, celiakia oraz choroby autoimmunologiczne).
Napady tężyczki mają tendencję do nawrotów. Podczas badań laboratoryjnych najczęstsze nieprawidłowości, to obniżenie stężenia magnezu, obniżone stężenie wapnia zjonizowanego (poziom wapnia całkowitego pozostaje w normie), zasadowica oddechowa i/lub zaburzenia w gospodarce wapniowo-fosforanowej. Napad często poprzedzają parastezje w postaci mrowienia odczuwanego w obrębie palców rąk i wokół ust. Następnie występują symetryczne bolesne skurcze mięśni, obejmujące zazwyczaj okolice nadgarstka oraz stopy. 

Pojawiający się na początku napadu skurcz dłoni rozpoczyna przywiedzenie kciuka. Zaraz potem następuje zgięcie w stawach śródręczno-paliczkowych, wyprostowanie stawów międzypaliczkowych oraz zgięcie nadgarstka. W ten sposób dłoń przyjmuje wygląd znany jako "ręka położnika". Mimo że w typowych przypadkach skurcze tężyczkowe dotyczą kończyn, mogą one obejmować inne grupy mięśniowe, np. kurcz mięśni głośni lub oskrzeli - mogący stanowić zagrożenie życia chorego.


W okresach pomiędzy napadami tężyczki pacjenci niestety nie czują się „uwolnieni”, gdyż zwykle skarżą się na niepokój, rozdrażnienie, przewlekłe zmęczenie, zaburzenia pamięci i koncentracji, bezsenność oraz ogólne osłabienie.


Hipomanezemia – jedna z przyczyn tężyczki
Hipomagnezemia, czyli niedobór magnezu może być spowodowany wieloma czynnikami etiologicznymi. Może to być niewystarczające spożycie magnezu z diety, zespół złego wchłaniania z przewodu pokarmowego czy zwiększona utrata przez nerki (np. przy stosowaniu środków moczopędnych). Wynikiem hipomagnezemii mogą być drgawki, kurcze i drżenia mięśniowe, osłabienie siły, zawroty głowy, ruchy ateotyczne czy pląsawicze, zaburzenia rytmu serca, nadciśnienie tętnicze, zawał serca, osteoporoza, depresja, psychozy, a także zespół przewlekłego zmęczenia i skurcz oskrzeli.

Badania
Najczulszym testem wykazującym obecność nadpobudliwości nerwowo-mięśniowej, a tym samym tężyczki jest badanie elektromiograficzne – próba tężyczkowa (próba ischemiczna), którą można wykonać w gabinecie neurologa specjalizującego się w tężyczce.

Zawartość magnezu w osoczu lub surowicy
Zawartość magnezu we krwi jest zazwyczaj stabilna, gdyż jest to obszar międzykomórkowy, w którym znajduje się mniej niż 1% puli magnezu z całego organizmu. Niemożliwe jest wykazanie istnienia niedoboru lub nadmiaru magnezu tylko na podstawie tego badania.

Zawartość magnezu w moczu
Stężenie magnezu w moczu jest zmienne i zależy od kilku czynników, m.in. zawartości magnezu w diecie, równowagi hormonalnej, wysiłku fizycznego, zażywanych leków. Stężenie to kształtuje się średnio w granicach 4mmol/dobę. Jeżeli wynosi poniżej 2mmol/dobę i większą niż 6mmol/dobę, można uznać je odpowiednio za hipomagnezemię lub hipermagnezemię.

Leczenie tężyczki
Leczenie odbywa się pod kontrolą lekarzy – neurologa i psychiatry. Przyjmuje się wskazane leki.

Dieta
Odpowiednia dieta może znacznie poprawić jakość życia osób cierpiących na tężyczkę. Dieta skupia się przede wszystkim na racjonalnym planie żywieniowym, odpowiednim spożyciu magnezu i wapnia a także proporcjach pomiędzy tymi składnikami w diecie. Dieta opiera się na wysokim spożyciu kasz, produktów nie przetworzonych, orzechów, nasion.


Bibliografia:Toruńska K. (2003): Tężyczka jako trudny problem diagnostyczny w ambulatorium neurologicznym, Klinika Neurologii CSK MSWiA WarszawaToruńska K. (2013 r.): Tężyczka - trudny problem diagnostyczny i terapeutycznyIto N, Fukumoto S.(2007): Symptoms and management of tetany, Clin Calcium. 7 Aug;17(8):1234-9Zawadzka M., PilarskaE.: Preparaty magnezu w leczeniu migreny – przegląd wybranego piśmiennictwa, Neurologia DziecięcaVol. 21/2012, nr 43Liddle D., Abraham V. (2011): Tetany: A diagnostic dilemma, J Anaesthesiol Clin Pharmacol. Jul-Sep; 27(3): 393–394.Ayuk J, (2014): Treatment of hypomagnesemia, Am J Kidney Dis 2014 Apr; 63 (4): 691-5. doi: 10,1053 / j.ajkd.2013.07.025.Badurek S. (2007): Różnicowanie i leczenie tężyczki, Oddział Chorób Wewnętrznych Wojewódzkiego Szpitala Zespolonego W Toruniu, pulsmedycyny.plNapiórkowska B.: Magnez: właściwości, działanie, zastosowanie w lecznictwie.

Komentarze

  1. czy to nie jest zbliżone do fibromialgii?

    OdpowiedzUsuń
    Odpowiedzi
    1. Wydaje mi się, że jednak nie, gdyż przy fibromialgii często bolą wszystkie mięśnie. Jednak symptomy mogą być zbliżone.

      Usuń
  2. A ile mniej więcej trwa leczenie tężyczki?

    OdpowiedzUsuń
    Odpowiedzi
    1. Niestety nie jestem w stanie odpowiedzieć na to pytanie. Każda osoba jest inna. Myślę, że najlepiej jest najpierw rozpoznać przyczynę. Należy udać się do neurologa. Dietetyk także jest pomocny ;)

      Usuń
  3. Ja w czasie leczenia tężyczki stosowałam wspomagająco żywą sól magnezową.

    OdpowiedzUsuń

Prześlij komentarz